Majkowice - z wizytą u Floriana Szarego

Tegoroczną majówkę spędziliśmy na zwiedzaniu ruin zamków w województwie łódzkim. W sumie przez 3 dni zwiedziliśmy 5 takich zabytków. Rozpoczęliśmy od moich 2 ulubionych, bo nie tylko ciekawych w formie, ale także z bardzo interesującą historią. W dodatku opisał ją jeden z moich ulubionych pisarzy, czyli Józef Ignacy Kraszewski. Te zamki to Majkowice i Bąkowa Góra. Pierwotnie chcieliśmy opisać je w jednym poście. Jednak ze względu na to, że w Bąkowej Górze jest więcej ciekawych obiektów, postanowiliśmy jednak podzielić tę historię na 2 posty. Tu znajdziecie informacje na temat Majkowic.

Położenie

Oba zamki znajdują się około 1,5 godziny drogi od Łodzi. Administracyjnie są w powiecie piotrkowskim, w gminie Ręczno. Położone są na terenie Sulejowskiego Parku Krajobrazowego.

Wieś Majkowice

Majkowice to typowa wieś typu owalnica. Takie osady powstawały najczęściej przy stawie, wokół którego prowadziły drogi. 

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1398 roku. Wówczas te tereny należały do rycerskiego rodu Nagodziców - Jelitczyków. Najbardziej znanym przedstawicielem tego rogu był Florian Szary. Jego przygody w bitwie pod Płowcami opisał Jan Długosz, a później Józef Ignacy Kraszewski.

Później właścicielami wsi została rodzina Majkowskich.

Obecnie teren zamku jest własnością prywatną.

Zamek

Pierwsza budowla obronna na terenie Majkowic powstała nieopodal Pilicy. Znajdowała się tu drewniana wieża obronno-mieszkalna. Została zbudowana prawdopodobnie w XIII wieku.

Drugi budynek powstał jeszcze bliżej Pilicy, najprawdopodobniej w XIV wieku.

Oba miejsca po dawnych budowlach można znaleźć w terenie, ale trudno je dostrzec więc zrezygnowaliśmy z takich eskapad.

To co dziś możemy oglądać to trzeci z kolei obiekt obronny w tej miejscowości. Zamek, a właściwie dwór obronny, został wybudowany w XVI wieku. Zgodnie z ówczesną modą wzniesieno go w stylu renesansowym.

Ruiny zamku

Dwór został zniszczony w czasie tzw. wojny północnej w 1702 roku przez Szwedów. Do dziś pozostały po nim malownicze ruiny. Zachowały się fragmenty naroży ścian budowli oraz znaczna część wieży. 

Baszta ma ciekawą formę, bo w części dolnej jest okrągła, w środkowej ośmioboczna, a najwyższa kondygnacja jest czworokątna.

Zachowały się w niej charakterystyczne kluczowe otwory strzelnicze. Najprawdopodobniej nigdy nie były wykorzystane.

Widać również dobrze zachowane, kamienne obramienia okien.

Kiedyś można było wejść na teren ruin. Dziś ostrzega przed tym czerwona tabliczka.

Znalazłam swoje fotki z 2008 roku. Widać na nich, że zamek 10 lat temu był w dużo lepszej formie. I zawsze było na nich gniazdo bociana.

Florian Szary pod Płowcami

Ważnym elementem historii Majkowic jest opowieść o bohaterskim rycerzu Florianie Szarym, który wybudował tu zamek Surdęga. Naukowcy podważają tę legendę i twierdzą, że Florian miał jedynie drewniany dwór obronny, czyli historycznie pierwszą budowlę. Jednak sama historia zasługuje na uwagę.

Możemy o niej przeczytać w „Rocznikach, czyli kronikach Królestwa Polskiego” Jana Długosza, a także w powieści "Jelita" Józefa Ignacego Kraszewskiego.

Florian był dzielnym, prawym rycerzem. Walczył w obronie Polski i króla. Niestety tuż obok jego dóbr znajdowały się dobra "łobuza" Nikosza Bąka. Sąsiad z pobliskiej Bąkowej Góry uprzykrzał życie rodzinie Floriana.

Kiedy w 1331 roku Florian wziął udział w bitwie pod Płowcami odznaczył się wielkim męstwem. Został ciężko ranny. Po bitwie król Władysław Łokietek, objeżdżając pobojowisko, dostrzegł rycerza z otwartą raną brzucha, trzymającego swoje wnętrzności. Spytał Floriana jak może mu wynagrodzić męstwo i cierpienie. Właściciel Majkowic miał tylko jedną prośbę. Chciał, żeby król uwolnił go od złego sąsiada. Tak też się stało, Nikosz Bąk został przeniesiony w okolice Nowego Sącza.

Król nadał też nowe zawołanie dla herbu Koźle Rogi, w którym są trzy skrzyżowane lance. Na pamiątkę męstwa i poniesionych w boju ran nazwano go Jelita.

Florianowi udało się przeżyć, wrócił do rodzinnych dóbr i wybudował nowy, murowany zamek. Ta ostatnia część legendy,  według historyków, jest nieprawdziwa.

Tą historią zachwycił się Kraszewski i opisał ją w swojej powieści. Jeśli jesteście ciekawi skąd dowiedział się o tej legendzie zajrzyjcie do nas za kilka dni, w kolejnym poście opiszemy Bąkową Górę, w której znajdziecie wyjaśnienie.

Marta