Plan idealny na weekend - Piątek i Sobota cz. 2

      W poprzednim wpisie opisaliśmy Piątek, czas zatem na Sobotę. Długo do niej jechaliśmy, bo od wycieczki do Piątku minął ponad rok. W końcu jednak uznaliśmy, że dłużej nie ma co zwlekać, tym bardziej, że mieliśmy po drodze na kolejny koncert Kolorów Polski. Chcieliśmy jeszcze tego samego dnia odwiedzić Walewice i Bielawy, ale z tych planów nic nie wyszło. Dlaczego? Bo Sobota okazała się o wiele ciekawsza niż pierwotnie zakładaliśmy.

    Kiedy przyjeżdżałam tu z wycieczkami autokarowymi przejeżdżaliśmy koło kościoła, jechaliśmy na chwilę do zamku i pędziliśmy do kolejnego punktu. Dlatego w mojej pamięci Sobota to był tylko zamek i tylko chwila. Jak bardzo się myliłam.

 

Trochę historii

     Pierwsza wzmianka o Sobocie pochodzi z 1250 roku. Miasto słynęło z targów końmi, o czym wspominaliśmy w poprzednim wpisie cytując fragment „Potopu” Henryka Sienkiewicza.

     Także inne wydarzenie z historii miejscowości nawiązuje do czasów szwedzkiego najazdu. W 1655 roku pod Sobotą odbyła się zwycięska potyczka wojsk polskich dowodzonych przez Stefana Czarnieckiego ze Szwedami.

     Pierwszymi właścicielami była rodzina Sobockich. W 1744 roku dobra sobockie nabył Wincenty Zawisza. Jego wnuk, Artur, brał udział w Powstaniu Listopadowym. Dlatego dobra rodzinne zostały przejęte przez państwo i wystawione na licytację. Wykupił je brat Artura – August.

     W 1870 roku Sobota utraciła prawa miejskie.

     Następnie miejscowość jeszcze kilkakrotnie zmieniała właścicieli.

     Po II wojnie światowej tereny te rozparcelowano pomiędzy PGR a stadninę koni w Walewicach.

 

Kościół p.w. Świętych Piotra i Pawła

     Zwiedzanie zaczęliśmy od kościoła. Niestety, powiedziałabym standardowo, był zamknięty, nie dało się nawet zajrzeć do kruchty. Mogliśmy za to spokojnie pospacerować dookoła.

     Warto wiedzieć, że to budowla z początku XVI wieku, która pełniła także funkcje obronne. Świadczy o tym grubość murów oraz obronna wieżyczka z oknami strzelniczymi.

     Budowla wiele razy była przebudowywana, dlatego dziś miesza się w niej styl gotycki i renesansowy.

     Wewnątrz zachowały się dwa ciekawe nagrobki rodziny Sobockich. Jeden z nich, z brązową płytą przedstawiającą zmarłego w zbroi, został wykonany przez słynnego rzeźbiarza Santi Guciego (wykonał nagrobek Anny Jagiellonki na Wawelu). Warto także zwrócić uwagę na nagrobek Cypriana Zawiszy Czarnego. Nad prezbiterium znajdziecie piękne, oryginalne sklepienie gwiaździste. Na starej chrzcielnicy znajdziecie herb fundatorów, rodziny Sobockich.

 Pomnik Artura Zawiszy Czarnego

     W Sobocie urodził się bohater Powstania Listopadowego Artur Zawisza Czarnt. Po upadku powstania udał się na emigrację do Paryża. Powrócił z niej w 1833 roku i kontynuował wojnę partyzancką. Został schwytany i rozstrzelany w Warszawie 14, 15 lub 23 listopada 1833 roku (różne źródła podają inną datę). Przed egzekucją powiedział: „Gdybym miał sto lat żyć, wszystkie bym ofiarował mojej Ojczyźnie”.

     O Arturze wspominaliśmy także przy okazji opisu Łowicza.

 

Cmentarz parafialny

     Nieopodal kościoła znajduje się cmentarz parafialny założony w XIX wieku. Znajdziecie na nim wiele starych nagrobków. My bardzo lubimy spacery po starach cmentarzach, bo to historia zapisana w kamieniu.

     Najciekawszy nagrobek znajdziecie po lewej stronie drewnianego kościoła. Jest to metalowy obelisk Honoraty Kożuchowskiej z 1825 roku.

    Znajduje się tu także zbiorowa mogiła dwóch oficerów Wojska Polskiego poległych w 1939 roku – Stanisława Kurnatowskiego i Józefa Szczanieckiego.

 

Kościół cmentarny

     Drewniany kościół p.w. Przemienienia Pańskiego. Został wzniesiony w I połowie XVII wieku.

 

Zabudowania dawnego młyna

     Tak nam się przynajmniej wydaje, że to budynki dawnego młyna. Widać je z terenu kościoła oraz z drogi prowadzącej na cmentarz.

 

Pradolina Warszawsko Berlińska

     Przy wejściu na most, na drodze prowadzącej z Walewic, znajdziecie tablicę z informacją, że znajdujemy się na terenie Pradoliny Warszawsko-Berlińskiej. To wielka dolina, którą płynęły dawniej wody z topniejącego lodowca. Jej szerokość wynosi ok. 20 km. Zaczyna się w rejonie Warszawy i ciągnie się aż do Berlina – stąd jej nazwa. Jest to najdłuższa pradolina na obszarze Polski. Pradolinę wykorzystują współczesne rzeki, m.in. Bzura.

 

Dolina Bzury

     Dolina Bzury w tym rejonie chroniona jest jako Obszar Natura 2000. Dolina Bzury ma tu ok. 2 km szerokości. Stanowi idealne siedlisko dla wielu gatunków ptaków, dlatego podjęto decyzję o jej ochronie. Spośród nich 13 gatunków znajduje się w polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt, czyli księdze zwierząt zagrożonych wyginięciem. Decyzję o ochronie tego obszaru podjęto w 2009 roku.

     Około 0,5 km za mostem, w stronę Walewic, można wejść na leśną drogę, która prowadzi w kierunku tamy nad niewielkim dopływem Bzury, Mrogą. Warto wybrać tę opcję jeśli macie więcej czasu i lubicie długie spacery. Trasa ma ok. 1,5-2 km. O tamie jeszcze wspomnimy.

     My niestety nie poszliśmy, zapewne malowniczą, ścieżką, bo po prostu nie mieliśmy pojęcia, że ona istnieje. Żadne ze źródeł, w których czytaliśmy o Sobocie, nie wspominała ani o ścieżce, ani nawet o tamie. Dlatego wróciliśmy do centrum.

 

Plac Zawiszy Czarnego

     Centralny plan miejscowości nosi imię Artura Zawiszy Czarnego. Jest to duży, czworokątny plac. Dawniej, gdy Sobota była miastem, był to główny rynek. Dzisiaj jest to zadbany, zielony teren. Dla nas był idealnym miejscem do chwilowego biegowego szaleństwa, żeby rozładować nieco energii Michała :)

     Na skraju placu stoi głaz z tablicą pamiątkową poświęconą Janowi Pawłowi II.

 

Park zamkowy

     Na końcu ulicy Warszawskiej znajduje się wejście do pięknego parku. 

    Powstał pod koniec XIX wieku na powierzchni ok. 4 ha. Jego centralną część zajmuje neogotycki zamek, o którym za chwilę.

     W parku zobaczycie wiele ciekawych nasadzeń. Rosną tu m.in. platany, buki, tulipanowiec, jesiony. Jest tu także wiele drzew o potężnych liściach, białych kwiatach i nasionach w formie strąków przypominających fasole. To katalpa, czyli surmia olbrzymia. W sobockim parku jest jej największe skupisko w województwie łódzkim.

     Nad brzegiem Bzury stoi figura Matki Boskiej.

 Zamek

     Niewielki neogotycki zamek zbudowano pod koniec XIX wieku na sztucznie usypanym wzniesieniu. Jego najciekawszym elementem jest ośmioboczna wieża zakończona krenelażem.

     Zamek powstał w miejscu starszego założenia. W połowie XV wieku powstał warowny, gotycki zamek rodziny Sobockich, wzniesiony prawdopodobnie przez kasztelana łęczyckiego Tomasza Doliwę Sobockiego.

     W XVI wieku, na jego miejscu, powstał renesansowy dwór obronny.

     W 1809 roku urodził się tu Artur Zawisza Czarny, o którym wspominaliśmy wcześniej.

     Kiedy dobra sobockie zostały wystawione na licytację ze względu na udział Artura w Powstaniu Listopadowym, wykupił je jego brat August. To on, na fundamentach starej budowli, wzniósł neogotycki pałacyk, który oglądamy do dzisiaj.

     W okresie międzywojennym właścicielami byli Bogna i Wiktor Przegalińscy. Przebudowali oni rezydencję. To z ich inicjatywy dobudowano parterowy budynek mieszkalny

     Po II wojnie światowej zameczek przekształcono w wielorodzinny budynek mieszkalny.

Gorzelnia

    Nieopodal zamku znajdują się zabudowania Gorzelni Sobota.

Szlak Wodny Bzury

     Także miłośnicy kajaków znajdą tu coś dla siebie. Bzura to rzeka, na której organizowane są spływy kajakowe. Szlak rozpoczyna się w Woli Kałkowej i prowadzi aż do ujścia rzeki do Wisły w rejonie Wyszogrodu.

     W Sobocie kajakarze muszą liczyć się z dźwiganiem kajaków. Przed tamą jest wyznaczone miejsce, gdzie trzeba wyciągnąć kajaki i przenieść je lądem do kolejnego miejsca wodowania.

 

Tama

     Na Bzurze, nieopodal gorzelni, utworzono tamę spiętrzającą wodę rzeki. Nad nią prowadzi stary, drewniany most.

     Właśnie do tego miejsca dojdziecie, jeśli wybierzecie ścieżkę nad dopływem Bzury, o której wspominaliśmy wcześniej.

Geocaching

     Dla fanów geocachingu też coś tu się znajdzie. W miejscowości są 2 punkty. Nam niestety udało się znaleźć tylko jedną skrytkę.

     Nieopodal Soboty są jeszcze dwie bardzo ciekawe miejscowości – Bielawy i Walewice. Może kiedy do nich pojedziemy, uda nam się przy okazji zajrzeć też ponownie do Soboty i zobaczyć wnętrza kościoła oraz przespacerować się ścieżka w pradolinie :)

  

Źródła:

- http://www.kultura.lodz.pl/pl/map

- http://www.natura2000edukacja.pl/obszary-natura-2000/temat/pradolina_warszawsko_berlinska-1/pradolina_warszawsko_berlinska/

- Województwo łódzkie przewodnik turystyczny; Justyna Mokras-Grabowska, Piotr Rzeńca; Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Łódzki

- Województwo łódzkie przewodnik; praca zbiorowa pod redakcją Tadeusza Krzemińskiego; Wydawnictwo Sport i Turystyka; Warszawa; 1972.

ego; Łódź; 2007.